Nơi can thiệp hỗ trợ trẻ tự kỷ, chậm nói, tăng động – giảm chú ý, hung tính …! Hotline 0963 08 55 85

trẻ có khó khăn vận động

LIỆU PHÁP TÂM LÝ CHO TRẺ CÓ KHÓ KHĂN VẬN ĐỘNG

———————–

Nhóm các nhà tâm lý – Lớp học vui vẻ

Hoàng Thị Hoa – Nguyễn Thị Hường

Nguyễn Thu Hà – Nguyễn Trung Hải

Lương Thị Phương

————–

1. Ảnh hưởng của khó khăn vận động tới sự phát triển của trẻ

Khó khăn vận động có nghĩa trẻ không thể hoặc khó có thể thực hiện được một hoặc một số thao tác (đi lại, bò, ngồi, trườn, vặn cổ tay/chân…) mà đó là những hoạt động vận động dễ dàng được những trẻ phát triển bình thường thực hiện.

Khi có khó khăn vận động như lẫy,ngồi, bò hay di chuyển …, trẻ sẽ gặp hạn chế phát triển về mọi mặt, đó có thể là hạn chế phát triển khả năng trí tuệ, khả năng học hỏi, khả năng giao tiếp, khả năng thích nghi với môi trường mới và các khả năng khác.

Ảnh hưởng của khó khăn vận động đến sự phát triển của trẻ có thể biểu hiện theo hiệu ứng dây chuyền. Chẳng hạn, do hạn chế về mặt di chuyển mà trẻ thiếu kiến thức về thế giới xung quanh (không được chủ động quan sát những gì diễn ra bên trong và bên ngoài gia đình), điều này khiến trẻ chậm phát triển về nhận thức hơn so với trẻ bình thường khác (thiếu mô hình trực quan giúp trẻ phát triển tư duy tưởng tượng); tiếp theo hạn chế về nhận thức khiến trẻ chậm phát triển về tư duy ngôn ngữ (thiếu hình ảnh gắn liền với ngôn ngữ); tiếp theo hạn chế về tư duy ngôn ngữ khiến trẻ chậm phát triển về giao tiếp với người xung quanh (thiếu khả năng biểu đạt với người được giao tiếp); tiếp theo hạn chế về giao tiếp khiến trẻ khó hòa nhập với trẻ em khác (thiếu khả năng giao tiếp phù hợp)… Cứ vậy, trẻ sẽ dần bị cô lập và tự cô lập và càng như vậy, trẻ càng chìm sâu vào nhiều khó khăn cũ và gặp thêm nhiều khó khăn mới.

Ngoài ra, trong sinh hoạt thường nhật, trẻ cũng khó có khả năng tự phục vụ bản thân như: thay quần áo, tự xúc cơm, uống nước … mà cần phải có sự hỗ trợ của người khác.

Khái quát trên cho thấy một trẻ có khó khăn vận động mà không được quan tâm đúng mức sẽ ảnh hưởng tiêu cực (1) đến khả năng phát triển, khả năng hòa nhập của trẻ; và (2) đến các thành viên khác trong gia đình.

2. Biểu hiện của khó khăn vận động

- Trẻ có khó khăn trong việc cầm nắm đồ vật: Trên thực tế trẻ trong giai đoạn từ 3- 6 tháng tuổi đã có khả năng cầm nắm đồ vật, cầm tay người khác hoặc với đồ vật trong tầm tay tuy nhiên ở một số trẻ chậm phát triển thì khả năng này hoàn toàn chậm hơn so với tuổi. Ngoài ra, trẻ có thể gặp khó khăn cầm nắm đồ vật ở nhiều giai đoạn khác nhau, thậm chí có trường hợp trẻ 28- 30 tháng tuổi vẫn chưa có khả năng này.

- Trẻ chậm bò, lẫy: trẻ phát triển bình thường sẽ có khả năng lẫy – trườn – bò khi được 4 – 10 tháng tuổi mà không cần đến sự trợ giúp của người lớn. Những trẻ trên 10 tháng tuổi mà chưa có khả năng thực hiện các thao tác trên được xác định là trẻ có khó khăn vận động (chậm lẫy – trườn – bò).

- Trẻ chậm biết đi: Theo sự phát triển tự nhiên, trẻ có thể biết đi vào khoảng 10- 14 tháng tuổi mà không gặp trở ngại nào trong hoạt động này. Ngoài khoảng thời gian trên mà trẻ chưa thể tự đi thì được xác định vào nhóm có khó khăn vận động (chậm biết đi) và tùy theo mức độ khác nhau (có thể quan sát hoặc đánh giá y tế) để xác định trẻ có khó khăn vận động ở thể nặng hay nhẹ.

- Trẻ có khó khăn trong việc sử dụng các bộ phận của cơ thể: chẳng hạn, không sử dụng linh hoạt các bộ phận của tay để nắm, giữ, ôm đồ vật, không thể sử dụng các cơ năng của chân để chạy, nhảy, đi lại, đá bóng một cách tự nhiên, linh hoạt, không thể lắc đầu, ngửa cổ, ngoái vai … một cách nhẹ nhàng và một số biểu hiện khó khăn khác.

3. Nguyên nhân của khó khăn vận động

- Khó khăn vận động do nguyên nhân bẩm sinh như: teo cơ, còi xương, viêm cơ…;

- Khó khăn vận động do nguyên nhân chăm sóc: người chăm sóc để trẻ trong môi trường không có điều kiện vận động như thường xuyên ôm trẻ vào lòng mà không cho trẻ có dịp tập vận động hoặc hướng dẫn trẻ không đúng cách khiến các cơ vận động hoạt động không đúng chức năng…;

- Cú sốc tâm lý: nhiều trẻ do chịu cảm xúc tâm lý tiêu cục chi phối đã từ bỏ, thoái hóa hoặc không chịu thực hiện một số hoạt động vận động nào đó: chẳng hạn, cú sốc tâm lý do người thân chết hoặc bạn thân chuyển đi …

- Khó khăn vận động do các nguyên nhân khác: ốm, tai nạn thương tích …

4. Bài tập  minh họa cách hỗ trợ trẻ có khó khăn vận động

Để trẻ có thể dần hạn chế các khó khăn vận động, hồi phục và phát triển các hoạt động vận động như ngồi, bò, trườn, lẫy hay di chuyển…  để có thể hòa nhập vào môi trường xung quanh, người dạy có thể giúp trẻ bằng một số phương pháp sau: (các minh họa chi tiết cho 2 bài tập hỗ trợ trẻ có khó khăn vận động dưới đây sẽ được Nhóm các nhà tâm lý – Lớp học vui vẻ giới thiệu chi tiết trong loạt các bài viết về một buổi làm việc cụ thể đối với trẻ có khó khăn vận động).

4.1. Bài tập hỗ trợ trẻ phát triển các cơ vận động

- Với trẻ có khó khăn vận động do sử dụng các cơ không thích hợp thì người dạy cần hướng dẫn trẻ sử dụng các cơ vận động theo đúng chức năng của nó.

Chẳng hạn, trẻ không chịu tập lẫy hoặc người chăm sóc luôn ôm trẻ vào lòng, không tạo điều kiện cho trẻ tập lẫy… khiến trẻ gặp khó khăn vận động đầu đời do không biết cách sử dụng đúng chức năng của một số cơ giúp trẻ có khả năng biết lẫy. Lúc này, người dạy cần giúp trẻ biết cách sử dụng một số cơ để tập lẫy bởi nhiều trẻ vì bỏ qua giai đoạn tập lẫy mà mất đi cơ hội chủ động khám phá thế giới xung quanh theo chiều hướng khác với chiều nằm ngửa.

Cách dạy là giúp trẻ tập các bài vận động liên quan đến cơ tay, cơ chân, cơ bụng, cơ ngực, cơ cổ … đúng cách và theo hướng nghiêng dần người cho đến khi trẻ lật được. Liệu pháp tâm lý trong quá trình hỗ trợ này đó là, người dạy cần kiên nhẫn, nhẹ nhàng và khéo léo giúp trẻ tạo lập cảm giác cân bằng, an tâm, hứng thú với buổi tập. Sự hỗ trợ của người dạy chỉ dừng lại ở mức tác động hỗ trợ thêm và điều chỉnh các thao tác của trẻ mà không phải thay trẻ thực hiện các thao tác hoàn chỉnh đó. Can thiệp trị liệu dưới góc độ tâm lý hoàn toàn được thực hiện trong quá trình giao tiếp, trợ giúp trẻ vận động, chẳng hạn, việc ôm trẻ vào lòng một cách nhẹ nhàng để trấn an khi trẻ sợ hãi bài tập vận động sẽ giúp trẻ tự tin hơn, sau đó nhẹ nhàng tạo hứng thú hướng trẻ quay lại bài tập sẽ giúp trẻ tiếp tục vui vẻ tham gia bài tập. Liệu pháp tâm lý sẽ giúp trẻ hiểu được việc tham gia vào bài tập vận động hoàn toàn giống như việc tham gia vào một trò chơi đầy hấp dẫn.

Tương tự với những khó khăn vận động khác, người dạy đều cần kết hợp các biện pháp can thiệp hỗ trợ vận động đúng cách với các liệu pháp tâm lý nhằm giúp trẻ (1) sử dụng đúng chức năng của cơ vận động và (2) an tâm, vui vẻ, tự tin tham gia vào buổi tập.

Thiếu 1 trong 2 biện pháp trên đều khiến cho bài tập vận động đó không đạt được kết quả mong muốn. Đồng thời, tùy từng trường hợp mà người dạy thấy có cần thiết hoặc không cần thiết sử dụng thêm các công cụ hỗ trợ.

Quá trình hỗ trợ trẻ thoát khỏi khó khăn vận động chỉ kết thúc khi trẻ có khả năng tự mình sử dụng đúng các chức năng của cơ vận động và thực hiện được thao tác cần thiết.

4.2. Bài tập về điều hòa cảm giác

Bên cạnh những bài tập về cơ vận động,  người dạy có thể hướng dẫn trẻ, tổ chức cho trẻ những bài tập về điều hòa cảm giác, những bài tập về mát xa cơ thể như bàn tay, bàn chân, lưng, đùi,… để giúp trẻ có cảm giác thoải mái, thư giãn hay một số bài tập như ép khớp bằng cách người dạy dùng hai tay ép khớp của những khớp nối khuyủ tay, khuỷu chân hay cổ tay, cổ chân để trẻ có thể thực hiện các hoạt động vận động tay, chân một cách dễ dàng (chú ý kết hợp với các liệu pháp tâm lý). Đây là một bài tập khá hữu ích đối với sự phát triển vận động để trẻ dần có thể phục hồi và phát triển khả năng vận động. Người dạy cần hướng dẫn và giúp trẻ tập luyện thường xuyên mới có thể mang lại hiệu quả tích cực đối với sự phát triển của trẻ. /.

Đã tắt bình luận.

Liên hệ

NHÓM CÁC NHÀ TÂM LÝ - LỚP HỌC VUI VẺ
Số 36 - Ngõ 189 - Hoàng Hoa Thám - Hà Nội
Hotline: 0975528530
Website: lophocvuive.vn
Email: lophocvuive.vn@gmail.com

Bài mới nhất

Thống kê truy cập

  • 68743Tổng lượt truy cập:
  • 36Hôm nay:
  • 68Ngày hôm qua:
  • 3214Trong một tháng:
  • 1Đang Online: